Herkes İçin Hukuk – Bölüm 1: Munzam Zarar

Herkes İçin Hukuk – Bölüm 1: Munzam Zarar

Borç Geç Ödenirse: Temerrüt Faizine Ek Tazminat Hakkı

Borçlunun borcunu zamanında ödememesi halinde alacaklının uğradığı zarar yalnızca temerrüt faiziyle sınırlı değildir. Gerçek zarar, ekonomik koşullara göre temerrüt faizini aşabilir. İşte bu fark, “munzam zarar” olarak adlandırılır. Bu kavram, hem hukukçuların hem de vatandaşın son dönemde en çok merak ettiği konulardan biri hâline geldi. “Herkes İçin Hukuk” podcast’imizin bu bölümünde anlattığımız konuyu şimdi yazılı bir rehber hâline getirdik.

1. Munzam Zarar Nedir?

Munzam zarar, borcun geç ödenmesi nedeniyle alacaklının temerrüt faizinin karşılayamadığı ek zararını ifade eder. Bir başka deyişle, borç zamanında ödenmiş olsaydı, alacaklı parasını değerlendirebilir ve gelir elde edebilirdi. Bu kaybedilen kazanç, munzam zarar kapsamına girer.

2. Temerrüt Faizi ile Munzam Zarar Arasındaki Fark

• Temerrüt faizi, kanunda belirlenen oran üzerinden otomatik işler.

• Munzam zarar ise alacaklının ispatına dayanır; faiz üstü kaybın telafisidir. Yani munzam zarar, “ek faiz” değil, tam zararın tamamlayıcısıdır.

3. Munzam Zarar Talep Edebilmek İçin Gerekli Şartlar

Bir alacaklının munzam zarar isteyebilmesi için şu koşullar bulunmalıdır:

✅ Borçlunun temerrüde düşmesi ✅ Alacaklının zarara uğraması ✅ Temerrüt faizinin bu zararı karşılamaması ✅ Zararın somut verilerle ispatı ✅ Zarar ile temerrüt arasında illiyet bağı

4. Nasıl İspat Edilir?

Munzam zarar, delille ispatlanabilir bir zarardır. Aşağıdaki belgeler kullanılır:

• TCMB faiz oranları, TÜFE–ÜFE verileri

• Banka mevduat faiz oranları, repo–tahvil getirileri

• Bilirkişi raporları ve piyasa analizleri

• Yazışmalar, fatura ve sözleşmeler

Mahkemeler genellikle bilirkişi incelemesiyle, piyasadaki ortalama getiri oranlarını esas alarak farkı hesaplar.

5. Uygulamada Hesaplama Yöntemi

1️⃣ Temerrüt süresi belirlenir (örneğin 1 yıl). 2️⃣ Kanuni temerrüt faiziyle alacak hesaplanır. 3️⃣ Aynı dönemdeki piyasa faiz oranlarına göre “olması gereken gelir” belirlenir. 4️⃣ Aradaki fark, munzam zarar tutarıdır.

💡 Örnek: Bir alacaklıya 100.000 TL borç 1 yıl gecikmeyle ödenmişse ve o dönemde mevduat faizi %30 iken temerrüt faizi %12 ise, fark üzerinden 18.000 TL civarı munzam zarar talep edilebilir.

6. Yargıtay’ın Görüşü

Yargıtay’a göre munzam zarar, ekonomik şartların hızlı değiştiği dönemlerde daha çok önem kazanır. Temerrüt faizi, alacaklının tüm zararını karşılamıyorsa, ispat şartıyla munzam zarar ayrıca talep edilebilir. Bu görüş, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde alacaklının korunması açısından önemlidir.

7. Ne Zaman Talep Edilir?

• Dava dilekçesiyle doğrudan,

• Ya da icra takibinde temerrüt faizi dışında ayrıca munzam zarar kalemi olarak. Talep edilmezse, hâkim resen değerlendirme yapmaz. Bu nedenle dava veya icra takibinde mutlaka ayrıca belirtilmelidir.

8. Zamanaşımı Süresi

Munzam zarar, asıl alacakla aynı zamanaşımına tabidir.

• Ticari alacaklarda genellikle 5 yıl,

• Genel alacaklarda 10 yıl.

Zamanaşımı, borcun temerrüde düştüğü tarihten itibaren işlemeye başlar.

9. Munzam Zarar Davası Nasıl Açılır?

1️⃣ Noter ihtarı çekilir (temerrüt ve talep belirtilir). 2️⃣ Gerekirse icra takibi başlatılır. 3️⃣ Borçlu itiraz ederse, “itirazın iptali” veya “alacak davası” açılır. 4️⃣ Bilirkişi raporu alınarak zarar tutarı belirlenir. 5️⃣ Mahkeme, temerrüt faizi + munzam zarar + vekalet ücretine hükmeder.

Munzam zarar, adalet duygusunu tamamlayan bir kurumdur. Ekonomik koşulların temerrüt faizini aşan zararlar yarattığı durumlarda, alacaklının tam zararını elde etmesi için önemli bir araçtır. Ancak her davada sonuç, ispat gücüne bağlıdır.

İzmir’deki davalarda mahkemeler genellikle TCMB ortalama faiz oranları ve bilimsel bilirkişi raporları üzerinden hesaplama yapar. Bu nedenle Torbalı ve Ayrancılar’daki müvekkillerin, dava öncesi süreci belgeleyerek başlatmaları önerilir. Munzam zarar, temerrüt ve tazminat davalarında profesyonel destek almak için:  👉 Ahmet Gökay Dinçer Hukuk & Danışmanlık